Công đoàn Việt Nam đang tích cực thúc đẩy đề xuất sửa đổi toàn diện Bộ luật Lao động nhằm cắt giảm giờ làm việc tiêu chuẩn của khối doanh nghiệp từ 48 giờ xuống còn 40-44 giờ mỗi tuần. Mục tiêu của lộ trình này là rút ngắn khoảng cách với khu vực công (vốn đã áp dụng khung 40 giờ từ năm 1999) và kiến tạo một môi trường làm việc cân bằng hơn cho người lao động.
Giảm giờ làm để kích thích năng suất
Theo đại diện Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam, việc giảm giờ làm dưới 48 tiếng hoàn toàn không kéo lùi năng suất lao động. Trái lại, khi người lao động được nghỉ ngơi hợp lý và có đời sống tinh thần thoải mái, họ sẽ tái tạo tốt sức lao động và cống hiến hiệu quả hơn.
Từ góc độ thực tế ở cấp cơ sở, đại diện Công đoàn Công ty Luxshare-ICT (Bắc Ninh) chỉ ra rằng năng suất thực chất phụ thuộc nhiều vào trình độ quản trị, chuyển đổi công nghệ và đào tạo nâng cao tay nghề, chứ không đơn thuần là thời gian đứng máy. Do đó, việc chuyển đổi cần có lộ trình phù hợp để các nhà máy chủ động sắp xếp sản xuất mà vẫn bảo toàn thu nhập cho công nhân.
Cần luật hóa thay vì khuyến khích
Để chính sách này đi vào thực tế, đại diện Công đoàn Công ty Taekwang Vina (Đồng Nai) nhấn mạnh tầm quan trọng của việc luật hóa cứng các quy định, thay vì chỉ dừng lại ở mức khuyến khích. Do các doanh nghiệp, đặc biệt là khối FDI, thường vận hành sát theo khung trần pháp lý, việc đưa lộ trình giảm giờ làm (giảm xuống 44 giờ rồi tiến tới 40 giờ) vào luật trong giai đoạn 2026-2031 là vô cùng cần thiết. Đây cũng là xu thế phát triển chung của thế giới, giúp người lao động thực sự thụ hưởng thành quả kinh tế qua chất lượng sống tốt hơn, tránh tình trạng kiệt sức tại nơi làm việc.
Thực trạng thời gian làm việc tại Việt Nam
Các số liệu thống kê thực tế cho thấy thời gian làm việc của lao động Việt Nam đang ở mức rất cao:
- Xu hướng tăng dần: Trung bình số giờ làm việc mỗi tuần của người lao động đã tăng từ 42,2 giờ (năm 2022) lên 42,5 giờ (năm 2024). Trong đó, khoảng 29% lao động đang phải làm việc trên 48 giờ mỗi tuần.
- Khối FDI làm nhiều nhất: Khối doanh nghiệp FDI ghi nhận số giờ làm việc bình quân cao nhất, vượt mức 50 tiếng/tuần trong quý IV/2024.
- So sánh quốc tế: Số liệu năm 2019 cho thấy tổng số giờ làm việc trong năm của người Việt thuộc nhóm cao trong khu vực Đông Nam Á (khoảng 2.320 giờ), trong khi số ngày nghỉ lễ lại nằm trong nhóm thấp nhất.
Những kiến nghị liên tục của Công đoàn trong suốt 3 năm qua phản ánh mong muốn thiết thực của người lao động về một mức lương đủ sống, giảm thiểu áp lực và nâng cao chất lượng cuộc sống song hành cùng năng suất lao động.
